Een niet-conformistisch zelfbeeld… over de zelfportretten van Issy Wood

Posted By Frederic De Meyer

Het is nagenoeg een gemeenplaats geworden, de manier waarop we omgaan met de camera’s op onze mobieltjes, en de gretigheid waarmee we hiermee aan de slag gaan om de beste versies van onszelf te delen met een onophoudelijk opzwellend netwerk van gelijkgestemden. Het is een middel om een beeld te schetsen van onszelf dat niet zozeer waarheidsgetrouw hoeft te zijn, als wel deelwaardig en likeable. We menen hiermee onze identiteit te affirmeren, terwijl we niet anders doen dan ons aan een vage, onpersoonlijke norm te conformeren. Bedriegen we onszelf, of dit een patroon dat is ingebed in ons mens-zijn?

Er werden kilometerslange analyses gepubliceerd om dit probleem aan te kaarten, maar soms is een beeld veel sterker, directer.

Kunstenaars nemen op zich al een aparte positie in, niet enkel om hun originele kijk op bepaalde aspecten van het menselijke bestaan, maar ook omdat ze zich slechts zelden aan vooraf bepaalde normen onderwerpen. Kunstenaar zijn is eerst en vooral een daad van affirmatie van zijn uniciteit, een verzetsdaad misschien tegen de neiging om naar de middelmaat te evolueren.

Neem de reeks zelfportretten van Issy Wood, die opgenomen werd in de National Gallery of Portraits in Londen. In de reportage hieronder wijst dr. Flavia Frigeri bijvoorbeeld op compositie en de gekozen houding van Wood, die er allerminst als bedoeling heeft om te pleasen -daar gaan we toch maar van uit. Tegelijk wijst de kunsthistorica op het feit dat Wood hiermee haar publiek imago opeist, wars van stereotypen en sociale verwachtingen.

Om zichzelf beter te doorgronden, zo wil ze vermoedelijk aangeven, moet je je eerst losmaken van de dikke laag conventies die ons zelfbegrip verdoezelen. Vandaar haar vreemde poses of de vette humor en zelfrelativering in haar zelfportretten. De vraag blijft of dit wel een nuttige, laat staan wezenlijke oefening is, ‘zichzelf begrijpen.’ De beleving van het individu, de focus op een eigen onafhankelijke persoonlijkheid, is per slot van rekening een behoorlijk recent fenomeen (lees hiervoor Andrea Wulfs Rebelse Genieën).

Misschien niet. Maar de zoektocht naar kennis is misschien meer nog dan de affirmatie van zijn eigenheid eigen aan de mens, en daarvoor heb je verschillende invalshoeken nodig. Er bestaat, wat de huidige lichting politici en intellectuelen ook mogen beweren, geen eenduidige richting waar kennis in te vinden is. Het ongekende krijgt pas vorm eenmaal je er helemaal rond bent geweest en er alle invalshoeken van hebt bestudeerd; waarheid is niet zomaar een vaststaand gegeven, maar een voortdurend evoluerend proces.

In de zoektocht naar zelfkennis, zo dit al relevant moge zijn, heb je verschillende benaderingen nodig van het zelf. Hierin schuilt misschien de charme van Woods zelfportretten: dat ze taboeloos en zonder schroom de hele omtrek van haar persoonlijkheid onderzoekt, en dat ze hiermee anderen de weg toont…

Interesseert het thema zelfportretten jou? Mis dan zeker de Kunstcahier ‘zelfportretten van 22 Belgische kunstenaars’ van TheArtCouch niet. Los te koop, of in een zomerpakket met 4 vorige nummers van TheArtCouch magazine, voor uren ontdekkingsplezier!