Een nostalgisch sfeertje met een hedendaagse tint in Villa Zéphir

Posted By Frederic De Meyer

Leven met kunst – zonder in al te makkelijke woordspelingen te willen vervallen – kan je misschien beschouwen als een kunst op zich. Soms gaan gepassioneerde verzamelaars zo ver dat ze hun hele interieur afstemmen op de werken in hun collectie, zoals bijvoorbeeld te zien is in het Van Buuren Museum in Ukkel. Dit getuigt niet alleen van de verfijnde smaak van de eigenaars, maar evenzeer van een manier van leven, een ‘savoir-vivre’ in de meest letterlijke zin van het woord.

Er zijn meer van zulke villa’s, maar de meest iconische lijken wel die uit het interbellum. Dit kan te maken hebben met de complexe mengeling van dreiging en zorgeloosheid die kenmerkend is voor die periode, maar die zich, vreemd genoeg, ook uitte in een even complexe vorm van raffinement. Er werd gezocht naar harmonie tussen bijvoorbeeld exotische materialen en traditionele kunst.

In dat licht mag het niet verbazen dat hedendaagse kunstenaars zich aangetrokken voelen tot zulke villa’s. Toen Stief DeSmet en Bruno V. Roels de kans kregen om Villa Zéphir in Westende in te palmen, aarzelden ze niet – mede omdat ze allebei een diepe interesse koesteren voor het tijdsgewricht waarin het Gentse echtpaar dokter Henri en Emilie Muyshondt-Conard de villa lieten bouwen: het interbellum.

“Het is geen neutrale plek,” legt Stief uit. “Dat maakt het tegelijkertijd een cadeau én een uitdaging. Je werkt niet alleen met je eigen ideeën, maar ook met de geschiedenis, de architectuur en de honderdjarige geest van het gebouw.” Zeker bij beeldhouwwerken, die met hun aanwezigheid onvermijdelijk ruimte opeisen, is het zoeken naar een evenwicht en harmonie. Overheerst het ene, dan dreigt het andere aan betekenis te verliezen.

Bruno had hierin een voordeel: “Mijn fotografische werken zijn verwant aan de fotografie uit het begin van de 20e eeuw,” vertelt hij. “Ze passen dus naadloos bij de sfeer van de villa.”

Zoals de meer vermogende burger destijds op zoek ging naar complexe combinaties in zijn woonomgeving, vormde het voor beide kunstenaars een uitdaging om hun werk met de ruimte te laten samensmelten. De contrasten zijn er, en hoeven niet verborgen te worden. Net uit die botsingen moest iets nieuws ontstaan om het boeiend te maken. Dat was de echte uitdaging.

“Ik denk dat deze expo sowieso rond dualiteiten draait,” zegt Bruno. “Oud en nieuw, nostalgie en moderniteit, analoog en digitaal, architectuur en kunst, droom en realiteit, mijn werk en dat van Stief…”

Een dualiteit die beheerst moet worden. “De villa dicteert hoe de kunst getoond wordt,” aldus Stief. “Maar de kunst zorgt op haar beurt voor een herinterpretatie van de ruimtes. Ik gebruikte bepaalde motieven, zoals de schelpvormige wandarmaturen in de badkamer, en materialen zoals de messing elementen in de Henry Van de Velde-schouwmantel, in nieuwe sculpturen die specifiek voor deze plek zijn geconcipieerd.”

Om het nog complexer te maken, werkten beide kunstenaars ook samen aan een gemeenschappelijk schilderij van 2 op 3 meter. “Dat is allesbehalve evident,” geeft Stief toe. “Je geeft een deel van de creatie uit handen aan een ander, en omgekeerd. Het atelier stond tijdens het proces onder hoogspanning. Je moet rekening houden met elkaars inbreng, gevoeligheden, oeuvre én ego.”

Bruno beaamt: “Ik vond het een zeer interessante oefening in ‘loslaten’.”

Een tentoonstelling opzetten in zo’n omgeving is een intense ervaring, in de eerste plaats voor de makers. “Ondertussen beschouwen we Villa Zéphir een beetje als ons eigen buitenverblijf aan de Belgische kust,” lachen ze. “We staken nog nét geen sigaar op in het rooksalon.”

Dat mag vermoedelijk niet eens meer. De tijden zijn veranderd – in dit geval misschien jammer genoeg. Om je volledig onder te dompelen in de sfeer van weleer, was het wellicht intenser geweest om door een waas van sigarenrook naar de werken te kijken. Maar het ontbreken ervan getuigt van veranderende tijden, net zoals de aanwezigheid van hedendaagse kunst bewijst dat oud en nieuw een harmonieus geheel kunnen vormen.

Villa Les Zéphyrs, Westendeis gratis te bezoeken tijdens de openingsuren van de villa:
krokus, – en paasvakantie van ma>za: 9.30-12.30 & 13.30-17.00u. zon- en feestdag: 9.30 – 12.30 u. Buiten de vakantie: za: 9.30 – 12.30 & 13.30 – 17.00 u. zon- en feestdag: 9.30 – 12.30 u.