‘ginder de dingen, de dagen en de wolken’, een kijkje achter de gewaarwording met Rein Dufait

Posted By Frederic De Meyer

Dat wat we waarnemen als werkelijkheid, de dingen die we dagelijks rondom ons zien en vasthouden, uit materie zou bestaan, wordt weleens door filosofen en fysici betwist. Het is een vreemde gedachte: al die vertrouwde dingen om ons heen zouden niet zozeer bestaan, hoewel ze onze limieten bepalen, ons bewegen in de ruimte beperken, en onze verhouding tot de omgeving vorm en doel geven. Zijn het dan projecties van een geestelijke wereld? Of een wreed, onbeheersbaar spel waarvan we de regels niet kennen, opgelegd door een willekeurig organisme dat onze gewaarwording stuurt? Maar waartoe dan, met welk doel?

Misschien helpt het om de banale dingen in een andere ruimte te zien, ze los te rukken uit de verwachtingen die we over hen hebben, en laag per laag hun verschijning, hun ‘in de wereld zijn’, te deconstrueren. Ook zonder onderliggende kennis van kwantumfysica of analytische filosofie werkt het ontwrichtend, komt de dubbelzinnige aard der dingen bovendrijven. We verwarren functie en herkenning met betekenis. ‘De wereld is wat het geval is,’ schreef Wittgenstein. We zien feiten als objecten, gebeurtenissen als toevalligheden. We herkennen vormen en figuren, en halen betekenis uit hun onderlinge relaties. Maar met welk doel?

Dit ijle denken ontluikt in de bedrieglijk eenvoudige beelden van Rein Dufait. De dingen, de dagen en de wolken uit de titel vormen een uitnodiging tot futiel mijmeren over het wezen der dingen, die ons als toevallige passanten met het verstrijken van de tijd worden voorgeschoteld. Herkenbare vormen sluiten aan in een nieuwe wereld zonder onderlinge relaties, zonder causaal verband, enkel in een opeenvolging van gewaarwordingen. Meer is de realiteit niet, lijkt hij aan te geven, al hoeft het ook niet veel meer te zijn. Alles is. De feiten meer dan de dingen, het tijdloze simultane meer dan de opeenvolging der dingen. Het is goed zo, fluistert hij doorheen de chaos in zijn beeld. Het is.

Of het een geruststelling biedt, hangt louter af van onze ontvankelijkheid: de manier waarop we het begrip loslaten om te kijken en ons te verbazen over de indrukken die onze omgeving op ons achterlaat. Moeilijk is het niet, al vergt het ons zoveel moeite. De beelden helpen om los te laten en, achter de intuïtieve ordening der dingen die zich als dingen aan ons opdringen, hun ware aard te herkennen: de lichte, warme poëzie, niet van de gewaarwording, maar van wat er achter de gewaarwording schuilt…

Rein Dufait: kleurkolken en houtspansels V | tentoonstellingszicht | kerkrand, beeld uitnodiging | winterleven
©Cedric Verhelst

De expo ‘ginder de dingen, de dagen en de wolken’ loopt van 20 september tot 30 november bij Be-Part Waregem. Samen met de tentoonstelling verschijnt ook de nieuwe publicatie, In de verte – de lucht, een bundeling van werken van 2018 tot 2025 bij uitgeverij Mer. 