Het ‘meisje met de parel’ gaat op reis, en het is meteen wereldnieuws…

Posted By Frederic De Meyer

Ook grote kunstwerken reizen soms. En wanneer ze dat doen, is het meteen een evenement. Zo ook met Meisje met de parel van Johannes Vermeer, dat zijn vertrouwde plek in het Mauritshuis tijdelijk heeft ingeruild voor het Nakanoshima Museum of Art in Osaka. Een uitstapje van ruim 9.000 kilometer voor een schilderij dat tegenwoordig nauwelijks nog Den Haag verlaat.

De aanleiding is praktisch. Het Mauritshuis sluit tijdelijk voor verbouwingswerken en besloot zijn beroemdste bewoner uitzonderlijk uit te lenen. Japan was daarbij geen toevallige bestemming: jaarlijks reizen duizenden Japanners naar Den Haag om het schilderij te zien. In Osaka worden de rollen dus even omgedraaid. Tot 27 september kan het Japanse publiek het Meisje op eigen bodem ontmoeten, samen met elf andere werken uit het Mauritshuis, waaronder Vermeers Diana en haar nimfen. Mogelijk wordt het haar laatste verre reis, liet museumdirecteur Martine Gosselink verstaan.

Dat een beroemd schilderij op reis gaat, heeft altijd iets bijzonders. De Mona Lisa weet er alles van. In 1963 stak ze op initiatief van Jacqueline Kennedy de Atlantische Oceaan over om in Washington en New York te worden getoond. Ze reisde per schip in een speciaal beveiligde, geklimatiseerde kist en werd in Washington dag en nacht bewaakt door Amerikaanse mariniers. Meer dan anderhalf miljoen Amerikanen kwamen kijken. In 1974 volgden nog reizen naar Tokio en Moskou.

Voor Vermeers Meisje is Japan overigens geen onbekend terrein. Tijdens de verbouwing van het Mauritshuis tussen 2012 en 2014 reisde ze al naar Tokio en Kobe en vervolgens naar de Verenigde Staten. Die tournee lokte in totaal 2,2 miljoen bezoekers. Sindsdien werd ze nog slechts één keer uitgeleend: in 2023, voor de grote Vermeertentoonstelling in het Rijksmuseum.

Uiteraard zijn zulke reizen niet zonder risico. Klimaat, trillingen, licht en transport kunnen eeuwenoude kunstwerken beschadigen. De Mona Lisa is inmiddels zelfs te kwetsbaar geworden om het Louvre nog te verlaten.

En toch. Kunst is er uiteindelijk vooral om gezien te worden. Dat een kunstwerk, hoe beroemd, kostbaar en onvervangbaar ook, voorgoed opgesloten raakt in het bewegingloze omhulsel van één museum, voelt misschien ook een beetje ongezond. Soms mag zelfs een meesterwerk de wereld waarin het ontstond even verlaten – al was het maar om elders opnieuw bekeken te worden.