‘Innig’ in Torhout, een subtiele en verrassende brug tussen verleden en heden

Posted By Frederic De Meyer

Het wordt steeds vaker gedaan: hedendaagse kunst die naast oude kunst wordt geplaatst, of in een historische context die bedoeld is om ‘spanning’ en ‘dialoog’ te creëren tussen oud en nieuw. Los van de modewoorden biedt het wel degelijk interessante perspectieven: nieuwe manieren om jong en oud te bekijken, om verbanden te leggen en inzichten te laten ontstaan. Al ontkomen we er niet aan te vergelijken en parallellen te trekken – zo werkt het menselijk brein nu eenmaal.

Maar dat soort opstellingen brengt ook uitdagingen met zich mee. Toen Carlen van Galerie Stek te horen kreeg dat ze haar jaarlijkse kerstexpo Innig deels in Kasteel Ravenhof mocht presenteren, moet ze toch even geslikt hebben. Zo’n kans laat je uiteraard niet liggen, maar hoe plaats je hedendaagse kunst op een zinvolle, harmonieuze manier in een omgeving waarvan elke vierkante centimeter reeds gevuld lijkt met wandtapijten, aardewerk en antieke curiosa? Het moet haar wat slapeloze nachten hebben gekost om alle werken een plek te geven — zeker omdat de deelnemende kunstenaars met aanzienlijk meer werk kwamen dan ze kon ophangen, of überhaupt mócht ophangen, aangezien er in het kasteel geen extra nagel of boorgat bij mag.

Carlen weerstond de voor de hand liggende reflex om enkel de meest opvallende stukken te selecteren en ze demonstratief te laten opvallen tussen de vaste collectie. Slechts in één kamer, de gildenkamer, eiste het hedendaagse werk — onder meer van Nico De Guchtenaere en Ulrike Bolenz — nadrukkelijker zijn plaats op. Zelfs daar probeerde ze echter de bestaande tradities en sfeer van het huis niet bruusk te verstoren. Ook in de andere ruimtes koos ze voor integratie: subtiel, rustig, bijna ademloos. Soms moet je in de vitrines zelfs even zoeken naar het hedendaagse werk, verstopt tussen aardewerken potten en keramieken figuren.

Ons bewustzijn richt zich instinctief op wat afwijkt, op wat onverwacht is. Door de hedendaagse werken zo ingetogen in het kasteel te verweven, wordt die alertheid net een beetje gesust. En dat heeft een onverwacht neveneffect: je kijkt met evenveel aandacht naar wat er al was — ook naar stukken waarvoor je in andere omstandigheden geen seconde zou stilhouden. Ik beweer niet dat mijn liefde voor aardewerk er plots door gegroeid is, maar ik heb er wél langer en aandachtiger naar gekeken dan ik normaal zou doen.

Wat valt er dan nog op in de expo? Voor mij waren dat vooral enkele kunstenaars van wie ik het werk nog niet kende, maar die zowel in het kasteel als in de meer vertrouwde setting van Galerie Stek moeiteloos overeind bleven. Ik zou namen kunnen noemen, maar in dit geval zou dat, zo voelt het althans, afbreuk doen aan de ervaring. Want Innig is geen lawaaierige totaalervaring of ‘immersive experience’ zoals de cultuurmarkt ze tegenwoordig op elke straathoek aanbiedt — daarvoor is wat er getoond wordt te gevarieerd, te eigenzinnig, te individueel. Innig is eerder een tentoonstelling om in alle eenvoud van te proeven, om je zonder haast te laten verrassen door hedendaagse toetsen die bedachtzaam zijn verweven in een eeuwenoud decor.