Internationale blikvangers en onverwachte raakpunten bij Verduyn Gallery

Posted By Frederic De Meyer

IJldromen gecombineerd met kleurrijke, maar daarom niet minder beladen beelden; plakkaten met onrustwekkende kreten; razende honden rond een weerloze welp; een strenge oma die toezicht houdt op kinderen terwijl ze eindeloos zit te breien. De totaalinstallatie van het kunstenaarsduo Studio Atzori biedt veel om te verwerken, visueel, maar evengoed in het gemijmer waartoe ze uitnodigt. De installatie was eerder al te zien in het museum van Roubaix, al moest ze voor deze presentatie wat worden ingeperkt. Aan zeggingskracht heeft ze daardoor weinig verloren. Integendeel: de overvloed aan beelden en verwijzingen nestelt zich langzaam in het hoofd, zonder zich onmiddellijk te laten ordenen.

foto’s: TheArtCouch

In het tweede paviljoen, laten we het zo noemen, zijn een aantal Zuid-Afrikaanse kunstenaars samengebracht. De presentatie vloeit voort uit een van de internationale samenwerkingen die Verduyn wil uitbouwen, ditmaal met kumalo | turpin uit Johannesburg. De vijf kunstenaars brengen opvallend sterke verhalen, vaak verpakt in beelden die hun betekenis niet meteen prijsgeven. Geweld, verlies, ontworteling en verdwenen tradities sluimeren onder de oppervlakte. Je moet er soms naar zoeken – of ernaar vragen – vooraleer ze zich volledig aan de kijker onthullen.

Een opvallende aanwezigheid is de Belgische kunstenaar Wim Legrand, die in Zuid-Afrika woont en werkt. Zijn werk vertrekt vaak van doodgewone beelden en voorwerpen, maar schuift ze een vreemde, licht ontwrichtende context in. De banaliteit van het dagelijkse wordt bij hem een toegangspoort tot allegorieën waarin tijd, fictie en werkelijkheid door elkaar lopen. Alsof de overvloed aan beelden en informatie waarmee we vandaag worden geconfronteerd zich in zijn werk opnieuw herschikt tot een droomlogica die vertrouwd aanvoelt en tegelijk moeilijk vast te grijpen is.

Wim combineert schilderkunst met tekeningen, strips en elementen uit de populaire cultuur, maar laat daar ook echo’s van Noord-Europese historieschilderkunst en surrealistische tradities doorheen lopen. Die mengeling werkt bedrieglijk licht. Zijn beelden kunnen speels en bijna onschuldig ogen, maar onder de oppervlakte broeit doorgaans iets. Juist daarin schuilt hun kracht: wat eerst herkenbaar lijkt, wordt gaandeweg minder comfortabel. De hedendaagse beeldcultuur, met haar eindeloze stroom aan referenties en betekenissen, wordt niet rechtstreeks bekritiseerd, maar subtiel uit evenwicht gebracht.

foto: ©TheArtCouch

In het derde paviljoen hangen links de sterk contrasterende werken van David Nilson en Pablo Merchante, die in dezelfde ruimte toch een merkwaardige samenhang vinden. Mijn blik werd echter vooral getrokken door de Franse kunstenaar Nathan Harbonn Viaud, van wie meerdere werken te zien zijn.

Zijn schilderijen hebben een duidelijk impressionistische inslag, wat op het eerste gezicht bijna anachronistisch kan aandoen. Bij nader inzien ligt net daarin hun actualiteit. Nathans vertrekpunt is de tuin van zijn grootmoeder, een plek beladen met herinneringen, terwijl het omliggende landschap tegelijk geteisterd wordt door branden. Die combinatie leidt vanzelf naar bredere gedachten over vergankelijkheid, natuur, herinnering en zelfs kunstgeschiedenis, maar misschien nog fundamenteler naar onze relatie met de natuur en de manier waarop we ervaren wat we als werkelijkheid beschouwen.

Hij slaagt erin om die complexe mix van gegevens in beelden te vatten die onmiddellijk herkenbaar zijn, maar tegelijk iets dubbelzinnigs behouden. Voor de ene zullen ze rustgevend aanvoelen, voor de andere licht ontwrichtend.

In zijn recentere werk lijkt Nathan zijn beeldtaal verder open te breken door Bijbelse en mythologisch aandoende taferelen te introduceren. Ook dat heeft iets anachronistisch. Welke hedendaagse kunstenaar houdt zich vandaag nog zonder schroom bezig met zulke eeuwenoude thema’s?

Misschien is dat net waarom het werkt. De hedendaagse mens heeft meer dan ooit nood aan verbinding met de mythes die eeuwenlang zin en betekenis gaven aan het bestaan, en waarvan we steeds beter beseffen dat ze zich niet zomaar laten vervangen door consumentisme en een hapklare beeldcultuur. Nathan raakt precies aan die leegte. Zonder ironie, zonder valse afstand, brengt hij mythologische motieven opnieuw binnen in zijn schilderkunst – en daarmee misschien ook opnieuw in onze leefwereld.

Die richting staat nog maar aan het begin, merk je. Maar precies daarom ben ik benieuwd welke paden hij nog zal inslaan.