Kunst in de bergen, een onverwachte symbiose

Posted By Frederic De Meyer

Lang heb ik gedacht dat mijn passie voor de bergen en voor kunst twee uitersten vormen van een spectrum aan belevingen. De bergen als fysieke beleving, de spierpijn van de eerste tochten die na de derde of vierde tocht overgaan naar een verlangen naar meer, naar verder, tot de bergen langzamerhand het hele denken gaan inpalmen, en elke gemaakte of nog te ondernemen stap zelfs de diepste dromen gaan domineren. Aan het andere eind van het spectrum, kunst, als verkenning van de mentale landschappen, het reizen naar onmogelijke, maar niet noodzakelijk denkbeeldige werelden waarin nog ongeziene beelden en bijhorende gedachten het denken gaan domineren.

Het leken me steeds netjes afgescheiden werelden, geest en materie, gedachten en natuur. Dat er in de bergen weinig plaats lijkt te zijn voor hedendaagse kunst, verrast me dan ook nauwelijks. Enfin, ik stond er nooit echt bij stil. Na een dagtocht in de bergen zou mijn hoofd er ook niet naar staan om me aan kunst te laven. Het onderscheid is niettemin absurd. Beide maken deel uit van de onuitputtelijke weelde aan mogelijke intieme belevingen.

Om me van mijn ongelijk te overtuigen bevind ik me in het verkeerde land dit jaar. Tot 14 september 2025 vindt in het pittoreske stadje Saint-Gervais nabij de Mont-Blanc de vierde editie plaats van de kunstbiënnale Artocène, met als wel intrigerend thema ‘Corps Augmentés’. Een rare plek voor dit thema -nergens elders voel ik mijn hele lichaam zo natuurlijk als hier in de (Zwitserse) bergen. Maar misschien komt de vraag juist hier helemaal tot zijn recht.

Deze editie vertrekt vanuit een dubbele vraag: hoe veranderen organismen door natuurlijke evolutie en door menselijk ingrijpen (via wetenschap, digitale tools en AI)? De iconische omgeving van het Mont Blanc-massief dient hierbij als levend laboratorium. Dit extreme landschap is evenzeer gevormd door klimatologische shifts als door mechanische infrastructuur (skiliften, bergtrams) en digitale monitoring (GPS, data), en symboliseert volgens de organisatoren de complexe wisselwerking tussen lichaam, techniek en natuur. Zelfs het alpinisme, waar menselijke capaciteiten al eeuwen worden “aangevuld” door uitrusting, fungeert als metafoor voor hedendaagse lichaamsverbetering.

De expositie is verspreid in het massief en volgt een uniek parcours tussen 580m en 1800m hoogte,. Om alles te zien met je vier locaties bezoeken:

Le Fayet (aankomst per trein),
Saint-Gervais-centrum (historische gebouwen),
Bellevue (panoramisch zicht per Tramway du Mont-Blanc),
Mont d’Arbois (bereikbaar via kabelbaan).

Bezoekers worden aangemoedigd het landschap actief te ervaren via wandelingen, de bergtram, of innovatieve duurzame mobiliteit zoals de ascenseur valléen (berglift) en een lift op afvalwaterkracht.

Corps Augmentés wil de bezoeker uitdagen tot “een reflectie over de toekomst van het lichaam – niet als statisch gegeven, maar als dynamische interface tussen biologie, cultuur en planetaire verandering.” Een wat klassiek geworden bevraging van ‘nature’ versus ‘nurture’ dus, maar die in de bergen wat mij betreft, ook al vertoef ik momenteel aan het ander einde van de Alpen, een wat andere betekenis krijgt, tussen twee belevingen die in plaats van elkaar tegen te spreken, elkaar juist aanvullen.