Er zijn van die momenten waarop je blij bent dat Waze en Google Maps bestaan. Dat besef overvalt me wanneer ik na het volgen van een smal kronkelbaantje mijn bestemming bereik. In het landelijke Melle heb ik een afspraak met kunstfotograaf Eva Rossie naar aanleiding van haar boek ‘fragmentées’ dat in de loop van de zomer verschijnt.
Sommige boeken stellen geen vragen, ze ademen. fragmentées, het nieuwe boek van Eva Rossie, is zo’n werk, besef ik wanneer we door het boek bladeren. Het ademt in beelden, in huid, in littekens. Het ademt doorheen papier dat ritselt als herinnering, doorheen foto’s die evenveel weglaten als tonen. We beseffen al snel dat dit geen boek is om snel door te bladeren. Dit is een boek om stil van te worden. Gelukkig vallen er geen stiltes tijdens het interview waarin Rossie, net zoals de weg daarnet, meanderend in woorden, uitgebreid de tijd neemt om mijn vragen te beantwoorden.
Wie het werk van Rossie kent, weet dat het lichaam bij haar nooit een object is. Zelfs niet wanneer het zich onomwonden toont: naakt, gehavend, zacht, verlangend. In fragmentées verkent ze de ruimte tussen aanwezigheid en afwezigheid, eros en thanatos, vrouwelijkheid en de herdefiniëring ervan. Het lichaam als archief, als schuilplaats, als schreeuw. Elk beeld is een echo, elke echo een fragment.
Rossie’s beelden zijn geen kunst om de kunst, ze zijn adem van het leven zelf. Ze belichamen waar Louise Bourgeois haar werk op baseerde: dat kunst niets te maken heeft met kunst, maar alles met het leven.
In dialoog met elf nagelaten gedichten van haar vroeg gestorven vader ontvouwt het boek zich als een poëtische queeste naar overleving. Niet als triomf, maar als tastend bestaan.
De poëzie is intiem, sensueel, filosofisch. De beelden tasten, tonen en zwijgen tegelijk. Ze vormen een dialoog tussen vader en dochter, tussen beeld en woord, tussen verleden en heden.
Wat volgt is geen interview in de klassieke zin. Wat volgt is een ontmoeting in taal, waarin vragen niet altijd antwoorden zoeken, maar openingen. In de geest van de oude Parijse salons die bewogen tussen woord en beeld, laten we Eva Rossie zelf aan het woord. Over verlies, verlangen, het lichaam als landschap, en het belang van fragmentatie.
Eva, je noemt fragmentées geen project, maar een noodzaak. Wat bedoel je daarmee?
Ik heb mijn dochter verloren. Ze overleed in Auckland waar ze met haar gezin woonde. Niets kan dat gevoel verwoorden. fragmentées is mijn manier om die pijn toe te laten en tegelijk op zoek te gaan naar alles wat nog levensvatbaar is. Geen symboliek. Wel puur en echt. Mijn beelden zijn geboren uit een overlevingsdrang. Ik kon niet blijven liggen. Dus ben ik rechtgestaan, letterlijk, en heb beelden gemaakt. Niet met een concept in mijn hoofd, maar met een lichaam dat riep. Mijn werk draait sindsdien nog meer om wat het betekent om te overleven. Wat blijft er over? Wat is nog levensvatbaar?
Je keert vaak terug naar het lichaam. Is het je centrale materiaal?
Ja. Mijn lichaam is mijn gereedschap, mijn onderwerp en mijn medium. Alles manifesteert zich daar. Zeker als vrouw: moederschap, seksualiteit, verlies. Het lichaam draagt alles. De echografie van het kind in je buik en de leegte die daarna overblijft verdwijnen niet. Dat zit in je huid, in je vlees. Mijn beelden zijn echo’s daarvan. Ik heb altijd gewerkt met mijn lichaam, ook als model. Mijn fotografie begon opnieuw toen ik vijftig werd, als verwerking, als zoektocht.
Wat betekent moederschap voor jou in deze context?
Moederschap is voor mij het meest lichamelijke wat ik ooit heb ervaren. Mensen zeggen vaak: het is emotioneel, het is spiritueel. Maar het is ook lichamelijk. Van conceptie tot voeding tot het dragen van dat kind, dat leeft allemaal in je lichaam. En als dat kind verdwijnt, blijft je lichaam toch achter met die herinnering. Mijn borsten hebben gevoed. Ze zijn geen Playboyborsten (lacht). Ze zijn sporen. Ze zijn waarachtigheid.
Toch zijn het geen ‘zielige’ beelden. Je toont kracht.
Ik toon zachtheid, kwetsbaarheid, en ja, ook kracht. Maar die kracht komt net uit het tonen van de barst. Ik ben geen slachtoffer. Maar ik ben wel gebroken geweest. En dat mag je zien. Het schoonheidsideaal zegt: verstop je littekens. Ik zeg: laat ze zien. Want dat is waar leven begint.
Je spreekt met liefde over je vader. Hoe kwam hij in het boek terecht?
Mijn vader was dichter en filosoof. Zijn gedichten waren er al, nog voor mijn beelden. Toen ik in deze rouw terechtkwam, ontdekte ik dat zijn woorden nog steeds niets aan kracht ingeboet hadden. Elf gedichten over verlangen, over verlies, over de zachte aanraking van taal. Hij is overal aanwezig in het boek. Niet als stem van autoriteit, maar als fluistering. Het eerste gedicht in het boek schreef hij toen ik zestien was: “Je zou met verdriet speels moeten zijn.” Dat raakt me nog altijd. Ik vind het nu het juiste moment om ze te verwerken in iets wat ik zelf breng. Tragisch mooi.
Wat betekent de titel fragmentées voor jou?
Fragmentatie is het begin van alles. Mijn leven is gefragmenteerd. Mijn lichaam is geen geheel meer, maar een verzameling herinneringen. Mijn beelden zijn fragmenten. En tussen die brokstukken groeit iets nieuws. Misschien geen heling, maar wel ruimte. Ik geloof niet in herstel. Ik geloof in beweging.
Toch toon je jezelf vaak naakt. Vraagt dat geen enorme moed?
Naakt zijn is voor mij geen daad van provocatie. Het is eerlijkheid. Velen vragen: “Waarom een blote vrouw?” Maar dat is een mannelijke vraag. Mijn naakt is geen fetisj. Het is een lichaam dat verlangt, rouwt en leeft. Dat is geen erotiek, dat is existentie. En ik ben me bewust van hoe dat ontvangen wordt. Ook door vrouwen.
Waarom denk je dat vrouwen zich soms ongemakkelijk voelen bij jouw werk?
Omdat het hen confronteert met wat we collectief proberen te verbergen. Ouder worden. Littekens. Rouw. We zijn zo geconditioneerd om strak, jong en begeerlijk te zijn. Ik toon iets anders: vrouwelijkheid in een rijpere vorm maar die wel nog steeds verlangt. En dat maakt mensen ongemakkelijk. En net daarom is het nodig dat ze mijn uitnodiging aangaan om op een andere manier naar erotiek te kijken. Om zo hun eigen behoeften te onderzoeken.
Die zoektocht komt sterk aan bod in mijn fotoshoots in opdracht. Daar is een vrouw niet alleen het object van mijn lens maar ook een subject dat de eigen grenzen van sensualiteit bepaalt. En het kan vrouwen soms afschrikken, maar gelukkig ook inspireren. (lacht)
Je studeerde ook kunstwetenschap. Hoe beïnvloedt dat je werk?
Het geeft mij een historisch besef. Ik weet hoeveel vrouwelijke lichamen in musea hangen. Geabstraheerd, geïdealiseerd, gegoten in brons. Maar zelden mogen vrouwen hun eigen verhaal tonen, op hun manier. Ik wil daar niet tegen ingaan, maar een andere richting nemen. Met open handen, niet met vuisten.
Samen met een jongere kunstenares, Iza Wittevrongel, met wie ik kunstwetenschappen studeerde in Gent, organiseer ik deze zomer een duo-kunstsalon in mijn woning. Die kruisbestuiving van generaties en perspectieven is voor mij erg betekenisvol.
Je bent aanwezig op sociale media met je werk, maar daarnaast is het vanzelfsprekend dat je foto’s ook op papier verschijnen.
Papier vertraagt. Instagram is vluchtig, algoritmisch. Dit boek is met mijn handen genaaid. Elk exemplaar is anders. Tactiel. Zoals een lichaam. Het opent zich traag. Je ruikt het. Je voelt de vezels. Ik wil dat mensen het vasthouden zoals je een geliefde vasthoudt. Met aandacht en tederheid
Wat hoop je dat mensen meenemen uit fragmentées?
Dat ze zich niet alleen voelen. Dat ze zichzelf herkennen. In een buik. In een plooi. In een leegte. In een woord. Ik wil geen kunst maken die troost belooft. Maar wel kunst die naast je gaat zitten, zwijgt, en dan zegt: “Ik zie je.” Als iemand zich gezien voelt door mijn werk, is het doel bereikt.
Benieuwd naar het werk van Eva Rossie?
Duokunstsalon – in visuele dialoog met Iza Wittevrongel is te bezoeken van 22 juni tot en met 7 september – elke zondagnamiddag tussen 14 en 18u in Melle
Vanaf 6 november heeft ze bovendien een solotentoonstelling bij Het Objectief in Gent.
- Wie durft te kijken? Christiane Struyven over vrouwelijke kunstenaars en vergeten verhalen - november 14, 2025
- Colonel Macho, de foto als parabel - september 16, 2025
- Kunstenaarsboeken en bibliofiele stemmen in de Nottebohmzaal - juli 17, 2025
