Net gemist, maar brandend actueel… Marcel Dzama bij David Zwirner

Posted By Frederic De Meyer

De tentoonstelling Empress of Night van de Canadese kunstenaar Marcel Dzama bij David Zwirner Los Angeles is inmiddels voorbij. Vermoedelijk was het niet de laatste… Het werk van Dzama blijft brandend actueel en zijn verbeeldingswereld blijft uitnodigen tot nieuwe reflecties over de tijd waarin we leven.

Dzama’s recente werken tonen weelderige, soms overstroomde landschappen waarin dieren en dansende figuren naast elkaar bestaan. Op het eerste gezicht lijken deze beelden sprookjesachtig en dromerig, maar achter de bonte taferelen gaan zware maatschappelijke thema’s schuil. Net als Francisco Goya of de dichter Federico García Lorca, naar wie Dzama expliciet verwijst, plaatst hij kunst in directe relatie tot politieke, sociale en ecologische spanningen.

Marcel Dzama, The sleep of reason produces monsters, 2025 ©Davis Zwirner

Zijn tekeningen en triptieken reflecteren op de opkomst van autoritarisme, de bedreiging van democratie en mensenrechten, en de impact van de klimaatcrisis. Zo verwijst The sleep of reason produces monsters (2025) rechtstreeks naar Goya’s iconische ets, terwijl Blue water blues (2024) een bijna monochroom onderwateruniversum toont waarin de kwetsbaarheid van het zeeleven centraal staat.

Dzama schuwt ook genderpolitiek niet. In I never came from your rib you came from my vagina (2025) viert hij vrouwelijkheid als een antwoord op de toenemende zichtbaarheid van hypermasculiniteit. De allegorie en de poëtische beeldtaal maken zijn maatschappijkritiek des te krachtiger: speels, maar onmiskenbaar fel.

Marcel Dzama I never came from your rib you came from my vagina, 2025, ©David Zwirner

Een hoogtepunt van de tentoonstelling was de film To live on the Moon (For Lorca) (2023), oorspronkelijk gemaakt voor het performancefestival Performa in New York. De film opent met een dramatische reconstructie van Lorca’s moord tijdens de Spaanse Burgeroorlog en vermengt historische tragiek met surrealistische droombeelden. De verwijzingen naar Méliès’ vroege filmgeschiedenis (A Trip to the Moon) onderstrepen Dzama’s vermogen om het verleden en het heden in elkaar te laten overvloeien.

Opvallend is dat veel van deze werken ’s nachts werden gemaakt, geheel in lijn met Dzama’s nocturne werkritme. In de donkerte verschijnen sterren, manen en andere hemelse visioenen, die ondanks alles een gevoel van hoop en verbeeldingskracht oproepen.

Empress of Night mag voorbij zijn, de thema’s die Dzama aansnijdt blijven urgent. Zijn combinatie van speelse beeldtaal en confronterende inhoud maakt hem tot een kunstenaar die niet alleen weet te verleiden, maar ook te ontregelen.

Een kunstenaar om op te volgen, en om zich door te laten inspireren…