De kunstgeschiedenis heeft eeuwenlang een niet onbelangrijke rol gespeeld in het bepalen wat als mooi, wenselijk of bewonderenswaardig wordt beschouwd. Van renaissanceportretten tot reclamebeelden en sociale media: schoonheid is zelden onschuldig of neutraal. Ze wordt gevormd door macht, mode, gender, klasse, technologie en commerciële belangen. Dat maakte Bozar recent ook duidelijk met Bellezza e Bruttezza, een tentoonstelling over schoonheid en lelijkheid in de renaissance. Umberto Eco schreef zelfs ooit zowel een geschiedenis van de schoonheid als van de lelijkheid, waarin hij duidelijk maakte dat beide begrippen voortdurend verschuiven en elkaar nodig hebben om betekenis te krijgen.
Met Picture Perfect. Beauty through a Contemporary Lens trekt Bozar die vraag door naar de hedendaagse beeldcultuur. Hoe kijken we naar lichamen? Wie bepaalt wat aantrekkelijk is? En wat gebeurt er wanneer kunstenaars de codes van reclame, mode, portretkunst en technologie overnemen om ze tegelijk te ondergraven? Een kleine introductie tot drie van de kunstenaars die tonen hoe schoonheid vandaag niet zozeer verdwijnt, maar kritisch wordt herbekeken:
Pipilotti Rist opent die blik op een directe en lichamelijke manier. In Be Nice To Me drukt de Zwitserse kunstenaar haar gezicht tegen het scherm. Wat eerst speels of kinderlijk lijkt, wordt al snel een verstoring van het gladde, verleidelijke beeld dat we uit reclame en mode kennen. Haar uitgelopen lippenstift en vervormde gezicht keren het schoonheidsbeeld letterlijk binnenstebuiten. Rist toont hoe het vrouwelijke lichaam vaak wordt gevormd door verwachtingen die tegelijk verleidelijk en gewelddadig zijn.
Pipilotti Rist, Be Nice To Me, 2000 © Yannick Sas
Bij Juno Calypso wordt het streven naar perfectie intiemer en ongemakkelijker. In Slendertone I (The Honeymoon) zien we haar alter ego Joyce in een retro interieur, omringd door beautyapparaten en corrigerende hulpmiddelen. De scène is zorgvuldig geënsceneerd, maar ademt tegelijk eenzaamheid en melancholie. Calypso toont hoe schoonheidsrituelen vaak worden voorgesteld als zelfzorg, terwijl ze ook druk, isolatie en ontevredenheid kunnen versterken.
Juno Calypso, Slendertone I (The Honeymoon), 2015 © Yannick Sas
Hank Willis Thomas richt zijn blik op de beeldtaal van reclame. In zijn reeks Unbranded: A Century of White Women 1915–2015 verwijdert hij de slogans uit advertenties, zodat alleen het beeld overblijft. Daardoor worden patronen zichtbaar die anders vanzelfsprekend lijken: wie wordt getoond, welk lichaam krijgt waarde, en welke ideeën over vrouwelijkheid, macht en verlangen worden herhaald? Zonder tekst spreken de beelden vaak luider.
Hank Willis Thomas, from the series Unbranded: A Century of White Women 1915-2015, 2015 © Yannick Sas
Schoonheid is vandaag niet enkel een kwestie is van smaak of mode, zo toont de expo aan. Ze is een systeem van beelden, verwachtingen en verlangens. Picture Perfect nodigt alvast uit om wat langer stil te staan bij het fenomeen en te reflecteren over waaruit het gevoel van schoonheid ontstaat.
Picture Perfect loopt tot 15 augustus in Bozar, Brussel
