Stilstaan bij het mysterie van een beeld — en via dat beeld nieuwe waarheden ontdekken, in zichzelf én in de ander… (editioriaal)

Posted By Frederic De Meyer

Heeft kunst een functie? Zou het er een móéten hebben? Los van de drang naar individuele zelfexpressie — vermoedelijk een diepliggende reflex, wellicht zelfs ouder dan taal — lijkt kunst een intrinsiek communicatief vermogen te bezitten. Ze fungeert als gemeenschappelijk symbool, als resonantielichaam, om het met de woorden van de Duits-Koreaanse filosoof Byung-Chul Han te zeggen. In een uitdijende en steeds complexer wordende menselijke samenleving zou je in kunst gemakkelijk een verbindende kracht kunnen zien, een klankkast voor een maatschappij die haar eigen spiegelbeeld uit het oog verloren is. Ze resoneert waar taal tekortschiet, waar betekenis versnipperd raakt in het individu. Waarom de mens kunst maakt — of überhaupt tot kunst in staat is — blijft echter moeilijk te verklaren. Juist daarin schuilt haar ongrijpbare, blijvende relevantie.

Toch vormt deze vraag het impliciete uitgangspunt van de nieuwe editie van TheArtCouch magazine. Het bespreekbaar maken van mishandeling en misbruik, het aanwijzen van de valkuilen van de maakbare mens, of het verkennen van de grenzen tussen zelfbeleving en de samenleving waarin men beweegt — wat de kunstenaars in dit nummer delen, is de manier waarop zij fundamentele, existentiële vragen stellen. Niet met woorden, niet via discursieve wegen, maar in beelden die zich onmiddellijk aandienen. De kunst klaagt niet noodzakelijk aan. Ze roept op tot inzicht, discussie, reflectie — tot een bewuster omgaan met het menselijke bestaan.

Daarbij is dit tevens het eerste nummer waarin uitsluitend vrouwelijke kunstenaars aan bod komen. Die keuze is zowel symbolisch als bewust: een poging om — zij het bescheiden — historisch onrecht recht te trekken. Een dergelijke correctie binnen het kader van een tijdschrift is misschien overmoedig, maar evenzeer noodzakelijk. Het is een uitnodiging om te luisteren naar stemmen die te lang werden genegeerd, geminacht of gekleineerd onder het mom van objectiviteit, professionaliteit, of andere eufemismen voor structurele misogynie. De wereld is er armer door geworden — beroofd van een essentieel register aan menselijke ervaring.

Meer dan ooit is er nood aan hedendaagse Scheherazades: vertellers die, zoals de Oosterse prinses, met hun duizend-en-een verhalen de zieke ziel van een wereld kunnen genezen die haar verbinding kwijt is. Niet met harde waarheden of grote gebaren, maar door mensen uit te nodigen stil te staan bij het mysterie van een beeld — en via dat beeld nieuwe waarheden te ontdekken, in zichzelf én in de ander.

Want daarin schuilt wellicht de ware kracht van kunst: ze draagt de potentie in zich om de wereld begrijpelijk te maken. Maar die kracht zou futiel zijn zonder alle stemmen, alle variaties en nuances te hebben gehoord, gevoeld of gezien.

Editoriaal van nummer #18 van TheArtCouch magazine
Nog niet geabonneerd? Klik hier!