Visies op de tegenwoordige tijd, Wim Nival en Sam Lock bij Settantotto

Posted By Frederic De Meyer

Kunst heeft bij uitstek de mogelijkheid om tegenstellingen op te lossen. Soms vallen tegengestelden op een natuurlijke manier samen in een kunstwerk, maar evengoed kan dit effect voortkomen uit een zorgvuldige selectie van compleet verschillende kunstenaars. In de expo Present Tense koos Thijs van galerie Settantotto voor twee uitersten op hetzelfde spectrum van abstracte kunst.

De Britse kunstenaar Sam Lock experimenteert voortdurend, speurt het effect na van verschillende combinaties materialen die elkaar dan eens aantrekken of afstoten, dwingt met impulsieve uithalen en toevallige handelingen de materie tot een staat van twijfel en onzekerheid, die niettemin een subtiel evenwicht bereiken op de doeken, ook al weet hij nooit op voorhand waar dit evenwicht zich zal bevinden. Het contrasteert op het eerste oog fel met de uiterste beheersing van Wim Nival, die met een intens monnikenwerk naar een resultaat toewerkt, strak en beheerst weghaalt in patronen die gelijkenissen vertonen zonder zich ooit te herhalen, en zijn werken in een strakke maar nooit vervelende compositie ensceneert.

De twee aanpakken roepen haast vanzelf de vergelijking op met Narcis und Goldmund van Herman Hesse. Waar Goldmund rusteloos de wereld intrekt om het leven in al zijn grilligheid te ondergaan, laat Narcis het bestaan juist door zijn geest en naar binnen gekeerde aandacht stromen. Goldmund ervaart door te zwerven, te botsen, te falen en te beminnen; Narcis door te concentreren, te begrijpen en te ordenen. Twee manieren om de wereld op te nemen — de ene in een voortdurende uitstroom naar buiten, de andere in een stille verdieping naar binnen — maar beide geworteld in een even grote honger naar inzicht. Ze leven in dezelfde tijd, maar hun beleving van die tijd staat lijnrecht tegenover elkaar, en precies daarin raken ze elkaar: in de zoektocht naar een vorm van zelfkennis die alleen via hun eigen, unieke weg mogelijk is.

En niettemin zijn er talrijke gelijkenissen, dermate zelfs dat je in de ruimte van de expo van een symbiose kan spreken. Wie goed kijkt, ziet doorheen de lagen dat beide kunstenaars boeken als drager gebruiken — soms zichtbaar wanneer een kaft of een hoofdstuk uit een kunstboek opduikt, maar vaak subtiel en onmerkbaar. Elke boekenwurm onderhoudt een intense, persoonlijke relatie met boeken, die voor hem een betekenis hebben die het voor niemand anders heeft, maar het boek dient niettemin als gemeenschappelijke plek waar de ervaring van de mens gedeeld kan worden, een plek waar je tot de vaststelling komt van een gedeelde beleving van tijd.

Het gebruik van boeken geeft, net als de titel van de expo al aangeeft, dat kunst voor beide kunstenaars een reflectie vormt op hoe ze omgaan met de tegenwoordige tijd. De opwellingen van Sam zijn veruitwendigingen van het beleven van het ogenblik, terwijl Wim de tijd lijkt te willen dwingen zich te rekken en synchroon te lopen met zijn eigen belevingstijd. Maar beide stellen uiteindelijk dezelfde vraag naar wat het betekent om in een permanent ‘nu’ te leven, een notie die al bij al uiterst abstract blijkt te zijn. De tijd lijkt pas relevant te worden bij het overschrijden van bepaalde limieten, waarachter hij zonder richting of essentie volledig implodeert.

Beide kunstenaars lijken zich op deze grens te bevinden, waarin enkel het besef van het ogenblik ertoe doet. Hun werk kan gezien worden als twee verschillende manieren om zich op de scheidingslijn te bewegen, twee tegengestelde belevingen van deze grens, maar voor beide biedt kunst een manier om sporen achter te laten van hun ervaring. Op hun werken verschijnen de stigmata van de tijd.