“De aarde, stralender dan het paradijs”, gelaagd optimistisch werk van Freddy Tsimba in het Africamuseum, Tervuren

Toegeven, het Africamuseum in Tervuren staat niet meteen bekend om het aanbod aan hedendaagse kunst dat er te ontdekken valt. Dat is geheel onterecht, zo blijkt uit deze lopende tentoonstelling, waar werk van hedendaagse kunstenaar Freddy Tsimba oog in oog komt te staan met dertig nooit of zelden getoonde objecten uit de collectie van het museum.

Hoe moet het aanvoelen, om op te groeien in een door constante dreiging en geweld geteisterde regio? We kunnen het ons amper voorstellen. Helemaal gratuit is het niet, de oorlogen in en rond Congo gaan per slot van rekening om waardevolle grondstoffen, waar we -onder meer- onze smartphones mee volproppen. Wat werkelijk waardevol is ontgaat ons als Westerse consument langzamerhand, jammerlijk, welke oorlogen er gevochten worden om grenzeloze kennis en mogelijkheden tot communicatie tot in onze handpalm te brengen, ontgaat ons al helemaal. Misschien heeft dit allemaal wel zin, wie zal het zeggen? Vast staat wel dat we er al helemaal niet meer over nadenken, comfortably numb.

Wat wel gratuit is, is het geweld jegens de zwaksten uit deze samenleving: vrouwen en kinderen. Dit geldt voor elk oorlogsgebied, in elke intolerante maatschappij, om het even waar ter wereld.

Je hoeft geen kunstenaar te zijn om je hier van bewust te zijn. Het vergt wel een kunstenaar om vanuit dit uitgangspunt gevoelige kunst te maken, en uit deze onpeilbare miserie een vorm van optimisme te puren, een wereldbeeld te vormen dat haaks lijkt te staan op de wrede werkelijkheid, en daar een zekere vorm van esthetisch kracht uit weten te distilleren.

Dermate zelfs dat hij durft te stellen dat de aarde, de mensheid, mooier is dan het paradijs! Il faut le faire.

Dat is precies de betrachting van Freddy Tsimba. Niet dat hij de gruwelijke werkelijkheid tracht te verbloemen. Misschien zelfs in het tegendeel. De materialen die hij gebruikt zijn op zich reeds getuigen van deze werkelijkheid: sleutels, lepels, scharen, patroonhulzen, muizenvallen, die hij voornamelijk op de schroot vindt. De mensen die hij uitbeeldt zijn gemaakt uit afval, letterlijk. Niettemin verleent hij ze een vernieuwde waardigheid. De vrouw toont trots haar gapende wondes, mannen duwen een voertuig vooruit die symbool staat voor de Natie, een ‘vredeshuis’ wordt opgericht met versleten machetes.

Doorheen de geladen beelden, balancerend tussen afkeer en hoop, afschuw en schoonheid, komt in zijn werk een zekere esthetiek van het geweld bovendrijven. Niet in de zin van een verheerlijking van dat geweld, maar in een zoektocht naar een stukje waardigheid in een constant dreigende omgeving, gebukt onder de gruwel van de menselijke aard. “De esthetiek is vaak gebruikt om het intrinsieke geweld van de menselijke beschavingen te sublimeren”, schrijft gastcurator van de tentoonstelling In Koli Jean Bofane. In zekere zin overtreft hij het geweld, de wreedheden, probeert hij ze niet te sublimeren, maar te compenseren , te zalven met hoop en waardigheid.

Zelfs de keuze van zijn kunstpraktijk, de smeedkunst, is niet geheel ontdaan van symboliek: “bij de Mongo is de chef automatisch smid, want hij is de persoon die de voorwerpen maakt die het volk aanroept. Hij reguleert hun omloop, brengt voorspoed dankzij betaalmiddelen, de bestaansmiddelen dankzij werktuigen, de mogelijkheid zich te verdedigen dankzij wapens”, aldus In Koli Jean Bofane. Freddy Tsimba, als stamhoofd en verdediger van de onderdrukten, de slachtoffers van het zinloos geweld. Het is een beklijvende gedachte, die vorm krijgt in zijn kunst.


De expo Mabele Eleki Lola! De aarde, stralender dan het paradijs loopt nog tot 15 augustus 2021 in het Africamuseum te Tervuren. Klik hier voor alle info.

Tegelijk met de expo verscheen tevens een boek over het werk van Freddy Tsimba, met bijdragen van onder meer In Koli Jean Bofane. Het biedt een onderzoek niet enkel naar het werk van de hedendaagse kunstenaar, maar biedt ook bijzonder interessante inzichten in hoe het zich verhoudt tot eeuwenoude Afrikaanse beschaving. Bijzonder boeiend.

-Kate’Art Editions, ISBN: 978 2 87575 267 3


Author: Frederic De Meyer

Share This Post On

1 Comment

  1. Mooi artikel. Boeiende invalshoek om de kunstenaar, Freddi Tsimba z’n werken als een esthetische benadering te zien van geweld. De voortdurende maatschappelijke bedreiging brengt ook iets moois naar voor.

    Post a Reply

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Pin It on Pinterest

Deel dit artikel op

X