Posted By Yves Joris

Er bestaat een vorm van kijken die niet registreert maar vertaalt, van buitenwereld naar binnenwereld. In de tentoonstelling 6 Steps to Living Your Best Life, die loopt van 22 mei tot 15 juni 2025 in de tijdelijke ruimte van Deuss Gallery in de Kloosterstraat in Antwerpen, toont fotograaf Anouk Van de Wal een oeuvre dat zich precies op die grens bevindt: tussen waarnemen en aanvoelen, tussen fotografie en schilderkunst, tussen stilte en verstoring. Haar werk laat zich niet lezen als een verslag van de werkelijkheid, maar eerder als een zintuiglijk fluïdum dat door het geheugen beweegt.

Beelden als brieven

Van de Wal groeide op zonder televisie of stripverhalen, maar met een abonnement op National Geographic. Die maandelijkse stroom beelden, los van context en tekst, vormde haar eerste visuele alfabet. De foto’s waren voor haar geen illustraties, maar op zichzelf staande vertellingen. Wat haar fascineerde was niet de documentaire waarde, maar het gevoel dat de beelden opriepen. Het is die vroege blik die vandaag nog altijd doorwerkt in haar beeldtaal, die zich eerder beweegt in registers van atmosfeer en verstilling dan in scherpe definities.

Na haar studies aan Sint-Lucas Brussel ontwikkelde Van de Wal zich als een kunstenaar die liever interpreteert dan registreert. Haar werk wortelt in de analoge fotografie, maar ze ondermijnt systematisch de verwachtingen die daarmee gepaard gaan. Ze haalt kleur weg, stapelt transparante lagen over elkaar en maakt gebruik van rijstpapier als drager, wat de beelden een haast ademende, kwetsbare kwaliteit geeft. Haar fotografie beweegt zich daardoor op het grensvlak met schilderkunst. Niet toevallig noemt ze zichzelf wel eens een schilder gevangen in het lichaam van een fotograaf.

Een fietsongeval bracht enkele jaren geleden een abrupte wending in haar leven. De wereld werd kleiner, haar blikveld beperkter, en de tijd leek te vertragen. In die periode begon ze te werken met zonlichtafdrukken: objecten werden op papier gelegd en door het licht ‘getekend’. Het proces was traag, geduldig, elementair. Het gaf haar de kans opnieuw te leren kijken, met aandacht voor wat vlakbij en over het hoofd gezien lag. Die ervaring heeft haar esthetiek blijvend beïnvloed. Wat we nu zien zijn beelden die getuigen van een intieme, trage omgang met de wereld.

De klank van afzondering

Van de Wal fotografeert vaak met luide muziek in haar oren, meestal Bach. Niet als begeleiding, maar als afbakening. Ze wil het geritsel van bladeren, het gezang van vogels, het ruisen van de wind buitensluiten. De natuur zoals ze zich aandient, leidt af. Ze zoekt geen document van de werkelijkheid, maar een geconstrueerde mentale ruimte waarin ze vrij kan kijken. Zo ontstaat geen landschap in de klassieke zin, maar een gemoedstoestand – los van plaats of tijd.

De titel van de tentoonstelling, 6 Steps to Living Your Best Life, klinkt op het eerste gezicht als een ironische knipoog naar het zelfhulpdiscours van onze tijd. In contrast daarmee staan de beelden zelf, die niets verkondigen of beloven, maar enkel een zachte ruimte openen voor reflectie en herinnering. Hier geen opgepoetste succesverhalen, maar een kwetsbare zoektocht naar zin, richting en aanwezigheid. Het leven laat zich niet samenvatten in zes stappen, lijkt Van de Wal te zeggen, maar ontvouwt zich in aarzelende bewegingen, in omwegen en in stiltes.

Didn’t mean to disrupt the silence
*92 x 132 cm* / *Epson fine art rice paper in a wengé*
*frame with art glass and mat / passe* *partout.*
*Limited edition of 4*

Fotografie als fluisterende poëzie

De foto’s in deze tentoonstelling kregen titels als Please forgive me for being late again, I’ve been looking for too long of Didn’t mean to disrupt the silence. Ze klinken als zinnen uit een onafgemaakte brief, als fragmenten van een innerlijke dialoog. In plaats van verklaringen zijn het fluisteringen. Ze geven een richting aan het beeld, zonder het vast te leggen. Alles blijft open, suggestief, alsof de fotografe meer vragen stelt dan antwoorden biedt.

Het werk Go Your Own Sweet Way is daarvan een treffend voorbeeld. Niet alleen is de titel poëtisch geladen, hij verwijst ook naar het gelijknamige nummer van The Notting Hillbillies. In dat lied klinkt een milde melancholie door, een stille aanvaarding van het feit dat sommige wegen alleen bewandeld kunnen worden. Diezelfde toon spreekt uit de compositie: zacht van kleur, diffuus van vorm, open voor interpretatie. De keuze om een eigen pad te volgen wordt hier niet als daad van verzet voorgesteld, maar als iets wat vanzelfsprekend, zij het weemoedig, gebeurt.

Een unieke stem in de Belgische fotografie

Binnen de hedendaagse Belgische fotografie neemt Anouk Van de Wal een unieke plaats in. Haar werk sluit aan bij de verstilde beelden van Dirk Braeckman, maar draagt ook een gevoeligheid in zich die verwant is aan het oeuvre van Masao Yamamoto. Zoals Yamamoto verkent Van de Wal de poëzie van het efemere, van het nauwelijks waarneembare. In haar werk sluimert het besef van vergankelijkheid, een zacht-melancholische blik op de dingen die komt uit het Japanse mono no aware: het emotionele bewustzijn van de vergankelijkheid en de schoonheid die daarin schuilt. Ze werkt met licht en papier, maar haar benadering is die van een schilder: laag op laag, met gevoel voor textuur, nuance en ritme.

*Give me the time to change my mind*
*126 x 86 cm* / *Epson fine art rice paper in a wengé*
*frame with art glass and mat / passe* *partout.*
*Limited edition of 4*

Anouk Van de Wal nodigt uit tot traagheid. Haar beelden dwingen de blik om te vertragen, om te blijven hangen, om zich over te geven aan een vorm van kijken die eerder voelt dan weet. In een tijd waarin beelden vaak luid en vluchtig zijn, bieden haar foto’s een zeldzaam moment van stilte. En het is precies die stilte die lang blijft nazinderen.

Anouk Van de Wal – 6 Steps to Living Your Best Life is tot 15 juni te zien bij DEUSS gallery ELSEWHERE