Lost and Found: vier kernvoorbeelden uit de naoorlogse Japanse fotografie

Posted By The ArtCouch

Japanse fotografie heeft sinds de tweede helft van de twintigste eeuw een heel eigen plaats verworven binnen de internationale fotografie. Documentaire registratie, persoonlijke ervaring en formeel experiment lopen er vaak door elkaar. Tegelijk keren thema’s als herinnering, verlies, stedelijke verandering en de kwetsbaarheid van het landschap opvallend vaak terug.

Curator Julien Frydman omschrijft Lost and Found als een tentoonstelling over “de ambivalente kracht van het beeld”. Fotografie kan bewaren wat verdwenen is, maar evengoed een nieuwe werkelijkheid zichtbaar maken. Hij plaatst de tentoonstelling in het spanningsveld tussen “de alomtegenwoordigheid van de ramp” en “een explosieve levensenergie die zich voortdurend vernieuwt”.

Dat spanningsveld wordt meteen tastbaar in het werk waaraan de tentoonstelling haar titel ontleent. Na de aardbeving en tsunami van 2011 verzamelde Munemasa Takahashi familiefoto’s die tussen het puin van Yamamoto waren teruggevonden. Beschadigd door water en modder tonen ze een wereld van vóór de ramp. Het zijn tegelijk documenten, herinneringsdragers en fysieke resten van een verdwenen bestaan.

Ook Hiroshima loopt als een belangrijke lijn door de tentoonstelling. Fotografen als Kenji Ishiguro, Ishiuchi Miyako en Hiromi Tsuchida benaderen de nasleep van de atoombom elk op een andere manier. Bij Ishiuchi speelt bijvoorbeeld het idee van huid en kleding als dragers van geheugen een centrale rol, terwijl Tsuchida in zijn documentaire praktijk juist afstand bewaart van al te nadrukkelijke emotie.

Een derde kernpunt is de aandacht voor fotografen die buiten Japan minder bekend zijn, en in het bijzonder voor vrouwen die lange tijd onderbelicht bleven. Satomi Nihongi documenteerde in de jaren 1970 onder meer de transgemeenschap van Tokio, Noriko Shibuya richtte haar camera op de kleurrijke Takenoko-zoku en Eiko Yamazawa ontwikkelde op latere leeftijd een abstract fotografisch oeuvre dat pas recent opnieuw aandacht kreeg.

Tot slot toont Lost and Found hoe breed de Japanse fotografie formeel kan zijn. Van Nobuyoshi Araki’s autobiografische I-photography tot Asako Narahashi, die vanuit het water fotografeert en zo het landschap letterlijk uit evenwicht brengt: telkens wordt ook de positie van de fotograaf zelf bevraagd.

Sugimoto Tatsuki, Nebuta, 1977, courtesy the artist and Le Plac’art Photo
Ishiuchi Miyako, ひろしま, Hiroshima, 2016, courtesy the artist and The Third Gallery Aya
Nihongi Satomi, Long Hair Inverted, 1979, courtesy the artist and Komiyama Tokyo
Takahashi Munemasa, Lost and Found, installation, 1600 found photographs in plastic sleeves, dates unknown, courtesy the artist and Lost & Found Project 3.11

Lost and Found. Japanese Photography at the A Foundation loopt van 3 september tot 20 december 2026 in de A Stichting in Brussel.