“SYMBIOSE”, Carl Goethals te gast in Galerie William Wauters

Posted By Johan Debruyne

Zondag. Februari trekt zich somber op gang. De vroege donkerte buiten maakt me neerslachtig. Ik heb licht nodig. Wat kleur. Na de middag op naar WWG in Oosteeklo. WWG: William Wauters Galerie. Drie keer hoofdletter. Ik zal ze wellicht ook weervinden in de werken van Carl Goethals. Een cijfer, een letter. Her en der. Het is werk waarin de kunstenaar probeert alles te verbinden: symbiose.

HEL

Vanuit mijn Brugse nest vlak buiten de poorten doe ik er met de auto een klein uur over, om finaal zowat een kilometer over de Antwerpse… Heirweg te dokkeren. Zelfs de hel der wielerklassiekers, “Parijs-Roubaix”, kan niet bogen op een passage zoals deze. Hier komen alleen afgetrainde kunstliefhebbers! Hier zoek je niet naar mooie plaatjes. En toch, heerlijk dat oeuvre van Carl Goethals.

Na zowat een kilometer wielerhel kan je karos dus de berm in, kijk je doorheen een imposante brok natuur naar enkele sculpturen waarvan je blij bent dat je ze weer eens mag ontmoeten. En dan is er de William Wauters Galerie: een witte bungalow, onwrikbaar in bosgrond verankerd. Binnen: niets wat de aandacht wegneemt of je af kan leiden. Beeldend werk komt er uitstekend tot zijn recht. Kleuren lokken me naar ingelijste werken. Ik word niet overweldigd. Maar beetje bij beetje is het genieten en proberen begrijpen. Dàt is Carl Goethals.

Als het wintert, zoals dezer dagen, kan je beneden terecht voor een drankje, voor een babbel met William, voor de knetterende warmte van het haardvuur en voor een stap terug in de geschiedenis van de “hedendaagse” beeldende kunst. Onbewust ga je kijken naar en grasduinen in gestapelde werken van veelal te snel vergeten meesters.

Dit keer was nieuw werk van Carl Goethals voor mij een meer dan voldoende reden om er heen te rijden, werk van de minzame man (°1960) uit het Kortrijkse die schilderkunst volgde aan het KASK in Gent. Zijn werk is zo verfrissend anders dan wat ik gewoonlijk te zien krijg. Of ik nu zeur? Helemaal niet. Er is verdomd veel goede kunst in dit Vlaamse land, maar toch bekruipt me meer dan goed is het gevoel dat je vaak ongeveer hetzelfde ziet, maar net iets anders.

DOORDACHT EN INTUITIEF TEGEIJK

De kunst van Carl Goethals… Nog vanmorgen vroeg iemand me hoe het was in Oosteeklo (enkele vrienden en kennissen volgen mijn handel en langzaam vertragende wandel) en hoe het werk van die Goethals er uit ziet. Ik was – en dit valt me zelden voor – sprakeloos. Het valt inderdaad moeilijk eenvoudig of eenduidig uit te leggen. Carl Goethals schildert (!) uiteenlopende dingen bijeen die elkaar raken of overlappen of die verhullen wat deels of bijna helemaal is weg geschilderd. Relatief kleine verzamelingen zijn het. Ontmoetingen. Of bijna-ontmoetingen. Maar steevast is er op z’n minst één element dat je naar het werk toezuigt. Ik denk aan een gouden blad, aan een grillige knalrode vorm die ik niet kan thuiswijzen, aan een strakke, zwarte geometrische constructie, cirkels, elementen die aan vormelijke denkoefeningen refereren, drie strepen zijn niet gewoon drie strepen, maar zijn bomen (!), her en der trekt een cijfer de aandacht, een letter, de afdruk van een stempel, er doemt een cijfer op te midden kleurvlakken en restanten van vegen verf, de strakke contouren van hoe ik me een huis voorstel, een stilleven met peren (ja, het zijn peren) zoals ik nog nooit een stilleven-met-peren heb gezien. U merkt het, ik moet me enkele beelden voor de geest halen om het werk in zekere zin te duiden.

Goethals’ “symbiose”, zo heet deze tentoonstelling, gaat veel verder dan het samengaan van geometrie en lyriek. Dit werk ontstaat, vermoed ik sterk, langzaam, bedacht, doordacht en tegelijk ook intuïtief, het is natuur en architectuur tegelijk.

Het gaat Carl Goethals in geen geval om keurig afgewerkte plaatjes in de gebruikelijke zin van het woord. Zijn werken, op drie doeken na, acryl op papier, doen je kijken en houden je aandacht vast, ook de frisse, heldere, felle kleuren die hij aanwendt. Ze laten je langzaam iets ontdekken, ze stellen vragen en er is vermoedelijk een verhaal, maar dat is alleen dat van de maker, want er zijn de overlappende lagen, wellicht ook momenten en emoties die elkaar proberen te vinden, aanraken of wegduwen, er is controle en er wordt losgelaten. Hoewel het werk geen welomlijnd verhaal vertelt is het des mensen.

HET SCHILDEREN ZELF

“Symbiose” gaat dus over de verbondenheid tussen elementen die in eerste instantie niets met elkaar gemeen hebben. De perfectie van onder meer grafische lijnen en de spontaniteit van natuurlijke impulsen. De kunstenaar onderzoekt al doende, wat idee, rede en intuïtie met elkaar op de drager doen. Het gelaagd schilderproces verwijst uiteraard naar tijd, geheugen en transformatie. De kunstenaar neemt de beschouwer mee in dat proces.

Wat de werken verbindt, leest u van de muur af, is de aandacht voor het schilderen zelf, als handleiding of als onderzoek. Elk element of motief lijkt een rol te spelen in een stille dialoog tussen kleur, vorm en ruimte. Dit zijn niet mijn woorden. Misschien zoek ik het wat ver. Maar dat heb je met kunstwerken waar glas voor zit. Het is broos en is nu veilig, maar als u kijkt, ziet u in het glas ook een beetje uw eigen zelve. Bij een van de werken hoort een gedicht van Johan.Devos.

3 K 0123,

Niet storen,
a.u.b.
Bengelend aan de
verstrengelde vleugels
van engelen
regeert regenval
de overgang
tussen nacht en daglicht,
zijn grijs en groen
verwikkeld in
’n driehoek affaire,
diagonale dialoog
al dansend balancerend
op beeldscherm
in de geschilderde schermutseling
van een midwinter
scene.
Johan.Devos. 940098