De expo van Rose Wylie in het S.M.A.K. een paar jaar terug blijft op ons netvlies gebrand. We hadden toen niet de tijd om ons te verdiepen in haar leven, jammer genoeg. Maar recent ging Louisiana Channel op bezoek bij de kunstenaar en kwam met deze knappe reportage terug. Alvast vijf zaken die we hieruit leerden over de kunstenaar.
1. Schilderen volgens instinct
Rose Wylie is intussen 92, maar uit de reportage spreekt vooral een kunstenaar die zich niet laat vastzetten door leeftijd, stijl of conventie. Louisiana Channel omschrijft haar als iemand die zich laat leiden door instinct eerder dan door regels. Dat verklaart misschien ook waarom haar schilderijen tegelijk onbeholpen en trefzeker kunnen lijken: ze lijken niet gemaakt om netjes te kloppen, maar om te leven. Zoals Wylie het zelf zegt: “Contrast gives life. I think a painting needs life.”
2. De wereld als werkplek
In haar atelier in Kent wordt Wylie omringd door stapels kranten, borstels en verf. Het beeld dat daaruit ontstaat, past perfect bij haar werk: niets lijkt gladgestreken, niets lijkt te zeer gecontroleerd. De wereld komt binnen via snippers, beelden, indrukken, toevalligheden. Wat anderen misschien als rommel zouden beschouwen, wordt bij Wylie een reservoir aan mogelijke schilderijen.
3. Ze vindt haar beelden overal
Wylie haalt inspiratie uit de meest uiteenlopende bronnen: van het licht op het huis van een buur tot foto’s van beroemdheden op de rode loper. Niet het onderwerp op zich lijkt doorslaggevend, maar de blik die eraan blijft haken. Ze noemt het zelf “a wish to keep something” dat ze graag bekeken heeft. Tegelijk geeft ze toe dat ze niet van bezit houdt, en dat ze vaak het ene denkt en even later het tegenovergestelde. Die innerlijke tegenspraak is geen probleem in haar werk, maar net de motor ervan.
4. Woorden zijn bij haar ook beelden
In Wylies schilderijen duiken vaak woorden en letters op, maar die functioneren niet alleen als taal. Ze zijn ook vorm, lijn, ritme, compositie. Een woord kan betekenis dragen, maar even goed kleurvlak of tegenspeler worden. Daardoor ontstaat er iets licht ontregelends: je leest en kijkt tegelijk, zonder dat het ene het andere volledig verklaart. Ook dat past bij haar liefde voor verschil en frictie. “I love difference,” zegt ze zelf.
5. Ze houdt van wat wringt
Misschien zit de kern van Rose Wylies werk wel in haar uitspraak dat er altijd iets is dat prikt in het beeld: “There’s always something that’s a thorn in the picture. I don’t mind that because I like thorns.” Het schilderij hoeft niet glad, afgerond of eenduidig te zijn. Integendeel: het heeft nood aan weerstand, aan iets dat niet helemaal past, aan een element dat blijft schuren. Daarom voelt haar werk zo vitaal aan. Niet ondanks de botsingen, maar dankzij die botsingen.
Rose Wylie laat zien dat schilderkunst niet noodzakelijk begint bij een groot gebaar of een sluitend idee, maar bij kijken, onthouden, tegenspreken en opnieuw beginnen. Of, zoals ze het zelf samenvat: “It’s no good doing the same painting all the time.”
