“VERSTILDE TAAL” Vier oeuvres zetten aan tot stilte en meditatie in TaLe Art Gallery

Posted By Johan Debruyne

In de TaLe Art Gallery in Sint-Lievens-Houtem, een deelgemeente van Vlierzele, hebben voor de huidige tentoonstelling TANJA LEYS, naar wie de naam van de galerie verwijst, en CHRISTINE ADAM, kunsthistorica, die in haar naar grootte bescheiden huis in het Gentse Begijnhof zelf af en toe op een bijzonder uitgekiende manier toch nog ruimte weet te maken (Huize Bonaventura) voor werk van hedendaagse beeldende kunstenaars, de handen in elkaar geslagen.

Dat de tentoonstelling naar de naam VERSTILDE TAAL luistert past bij het beeld dat ik van de kunsthistorica heb. Bij haar thuis immers vindt u buiten die ene relatief grote kamer waar ze werk tentoonstelt een heerlijke verzameling kleine werken waar je zonder twijfel het epitheton “verstild” op mag kleven. Alles is er stil. Wel, als die dame op een tentoonstelling de kunstwerken toelicht, dan wil ik dat graag horen. Ik was dus op de zogenaamde vernissage met werken van Marnix Hoys, Bernard Sercu, Rebecca Dufoort en Anne De Maesschalck. Hun naam en een afbeelding van een enkel werk vindt de bezoeker in de verzorgde brochure. Drie kunstenaars zeggen zelf iets over hun werk; de meer dan “verstilde” Marnix Hoys laat dat aan Gustaaf Vander Biest over.

TOT ABSOLUTE EENVOUD UITGEPUURD

Omdat de werken allemaal naar de uiterste eenvoud neigen of omdat de kunstenaars erg veel stappen naar het bijna niets hebben gezet, omdat ik heel veel vrienden, collega’s en kunstliefhebbers heb gesproken en dus toch een ietsje te weinig in absolute stilte naar de beeldende verstilling heb kunnen kijken, heeft het een behoorlijke poos geduurd eer ik de oeuvres en hun schepper kon duiden. Ze hebben nochtans zonder enige twijfel elk hun eigen karakter en zoveel meer eigens. Een goede raad? Als u gaat, neem uw tijd.

MARNIX HOYS vormde geen probleem. Hij is de enige van het 4-tal genodigde kunstenaars die in zekere zin figuratief werk maakt. Bovendien (ik ben al lang fan) kan ik ze bij mijn thuis elke dag iets toevertrouwen. Soms spreken ze stil terug, zijn keramische wezens die aan het fenomeen “mens” refereren. Een enkele keer heeft hij ze (letterlijk) de mond gesnoerd. De aanleiding tot dit opgelegd zwijgen ben ik vergeten, maar vandaag is zijn gebaar van toen actueler dan ooit. Tegen wat zich in de wereld der mensen afspeelt zouden we moeten reageren, terwijl we met te velen monddood blijven. En bang. De realiteit lijkt de fictie voorbijgestoken. De wereld gaat in stroomversnelling naar de Filistijnen. Alweer: met te velen zijn ze, zij die angst hebben, te velen zijn van waarheid afgesneden en alles lijkt vandaag gepolariseerd. Maar soit, in de galerie laten de exposanten ons naar lucht happen, vullen ze ons verlangen naar stilte. Wat niet betekent dat wie goed kijkt ook kwetsuren zal opmerken, de vinger op de wonde zal kunnen leggen, ja, ook in veel van de werken die volslagen aan wat “abstracte geometrie” wordt genoemd beantwoorden.

Ik was bij Marnix HOYS (°1943) gekomen, een bijzonder minzaam man, een kunstenaar, gepokt en gemazeld in de materie die keramiek heet (voor hem heeft de materie allicht nauwelijks nog geheimen), laat een nieuwe reeks geabstraheerde menselijke wezens zien. Zwart. Op stevige poten. En te kleine voetjes, schrijft Vander Biest. Gehavend, in zichzelf gekeerd, maar tegelijk onvervaard rustig. Stoïcijns lijkt het wel. Ze dragen attributen. Vaak refereren deze aan symbolen waarvan we de betekenis moeten zoeken in Japanse sferen, gezien zijn voorliefde voor dat land, zijn gewoontes en de kundigheid waarmee ze daar met deze materie omgaan.

Voorts hebben voor deze “Verstilde Taal” de andere participerende kunstenaars zelf een korte tekst over hun werk geschreven. Uiteraard citeer ik flarden, want wie kan nu beter zijn oeuvre beschrijven dan de kunstenaar zelf?

Gustaaf Vander Biest over Marnix Hoys: “De figuren van Marnix Hoys hebben geen of te korte armpjes, staan op stevige benen met veel te kleine voetjes, hebben insnijdingen of “vervormingen” in hun intens zwarte huid, hebben dikwijls geen ogen of slechts rudimentaire aanduidingen van een gezicht. Ze dragen ballen, “rugzakken” of andere toevoegingen. Letterlijke en symbolische beladenheid gaan hand in hand.” En verder: “Het leven van Marnix Hoys is doordrenkt van keramiek. Een carrière lang was hij de bezieler van het keramiekatelier in Sint-Lucas Gent. Daarnaast bepaalde hij als kunstenaar mee de moderne geschiedenis van de sculpturale keramiek in onze kontreien.” Voorts duidt de auteur nog op de passie van de kunstenaar voor de menselijke figuur en de relatie met de natuur.

KWETSEN EN HELEN

Het oeuvre van BERNARD SERCU (°1953), een leeftijdsgenoot van me, kende ik eerlijk gezegd niet zo goed. Nochtans heb ik zijn naam al vaak zien passeren. Ik laat hem aan het woord: “Het werkproces heeft in hoge mate te maken met het bevragen van materie en formaat van de drager: hout, papier of doek. Zo vertolk ik op perfecte wijze de diepzinnige achtergrond van het beeldenstormen, nl. het vernielen om van daaruit een ander beeld te creëren. Destructie roept in zijn plastische wereld een daad van reconstrueren op. Het kwetsen van de huid is een constante in mijn oeuvre en de noodzakelijke weg naar bevrijdend herstel. Het teken – cirkel, vierkant, lijn – is fundamenteel als inbreuk en tegelijk als zegging. Het nestelt zich in een veelal geometrisch-abstracte structuur waarin het repetitieve een duidelijke rol spelt. Een frappante inkeping die zich wisselend herhaalt en ritme suggereert, is een luisterende basisgedachte.”

Op ’s mans site ook een knappe sculptuur gezien.

EENVOUD KRIJGT “BODY”

REBECCA DUFOORT (°1973) is veruit de jongste exposant. Haar werk herken je aan de smalle stroken, de verscheidenheid van textuur en de diepte die ze zelf aan het werk geeft. Maar ook haar laat ik aan het woord.

“Ik werk binnen een abstract-minimalistische, constructivistische beeldtaal, waarin schilderkunst een onderzoek wordt naar vorm, lijn, kleur en ritme. Fragmenten van landschap en architectuur worden vertaald naar heldere structuren van vlakken en banden, waarin ritme, balans en stilte centraal staan… Het gebruik van diverse dragers geeft bepaalde werken een sculpturale kwaliteit, waardoor hun relatie met de ruimte wordt versterkt en ze uitnodigen tot langzaam, aandachtig kijken. In mijn werk zoek ik steeds naar de spanning tussen orde en intuïtie. Terwijl de constructieve logica van lijnen en vlakken een zekere strengheid oproept, brengen verschuivingen, onregelmatigheden en nuances in toets en glans een menselijke maat aan…”

ESSENTIE

ANNE DE MAESSCHALCK (°1951) tot slot heeft het over een “leesbaar” landschap dat ze de laatste jaren extreem vereenvoudigd heeft. Wat overbleef was de impressie van stilte en rust. Nu vertrek ik vanuit vormen die naar verhouding toe zo evenwichtig mogelijk zijn en vaak, vanuit een gelaagdheid tevoorschijn komen. Ze hebben op zich geen betekenis, bestaan soms op zichzelf of worden onlogisch verbonden. Ze willen een persoonlijke invulling mogelijk maken maar het belangrijkste is dat ze een moment van rust en stilte veroorzaken en aanbieden. De materiaalkeuze moet hiervan ten dienste staan.”

Christine Adam zei nog dat de prachtige titel van deze tentoonstelling in deze context geen taalkundige betekenis heeft, maar verwijst naar de beeldtaal die de vier kunstenaars hanteren. Er is een taal die oproept, die suggestief en meditatief is. In het zoeken naar de essentie, naar het tijdloze, naar verstilling, elimineren de kunstenaars het overtollige.

Op de achterflap van de brochure laat kunstenares Kathleen Ramboer haar licht schijnen op Tanja Leys en haar geesteskind dat de liefhebber van actuele beeldende kunsten een knap aanbod laat zien van creaties die neigen naar de absolute eenvoud. Een antigif zijn ze voor het gebral van schreeuwers, die vandaag met leugens, bedrog en oneliners de wereld doen wankelen.

De expo Verstilde Taal loopt nog tot 22 februari bij Tale Art Gallery in Vlierzele. Klik hier voor alle info.