Het behoud van topwerken uit de kunstgeschiedenis voor het Vlaamse publiek is zeker in deze tijden van besparing niet vanzelfsprekend. Wanneer belangrijke werken in privébezit op de markt komen, verdwijnen ze maar al te vaak in het buitenland . Dankzij het Topstukkendecreet kon de Vlaamse overheid voor 125.000 euro een tekening van Jacob Jordaens verwerven voor de Collectie Vlaamse Gemeenschap. “Zo blijft dit meesterwerk in Vlaanderen en wordt het toegankelijk voor het publiek,” aldus minister van Cultuur Gennez.
Het gaat om De triomf van Minerva, een gedetailleerd uitgewerkt ontwerp uit circa 1660-1665, waarvan niet bekend is of het ooit als schilderij werd uitgevoerd. De tekening verbeeldt de overwinning van Minerva — godin van wijsheid, kennis en vrede — op de oorlogsgod Mars. Centraal staat de triomferende Minerva met een palmtak en haar schild met het hoofd van Medusa, terwijl Mars verslagen aan haar voeten zit. De Roem blaast op haar loftrompet, de Tijd houdt een lauwerkrans boven Minerva’s hoofd, en een putto breekt rechtsonder een boog — een beeld voor de zege van rede en vrede op onwetendheid en oorlog.
Jordaens (1593-1678) groeide na de dood van Rubens en Van Dyck uit tot de belangrijkste Antwerpse barokschilder van zijn generatie, met een internationale roem die tussen 1640 en 1665 een hoogtepunt bereikte. Hoewel hij in deze latere periode vaak teruggreep naar eerder gebruikte motieven en figuren, toont De triomf van Minerva hoe vlot hij die elementen kon combineren tot een complexe en originele compositie. De talrijke correcties op het blad bieden een zeldzame inkijk in zijn creatieve zoekproces, en het ongewone onderwerp en de opvallende schaal wijzen mogelijk op een belangrijke, tot nog toe onbekende opdracht. Samen maakt dat van de tekening een sleutelwerk binnen Jordaens’ laatoeuvre – een werk dat boven zijn andere tekeningen uit die periode uitsteekt.
De tekening krijgt een langdurige bruikleen bij het Museum Plantin-Moretus in Antwerpen, dat een van de belangrijkste verzamelingen Jordaenstekeningen ter wereld beheert. Van 9 juni tot 5 juli 2026 is het werk daar voor het publiek te zien. Schepen van Cultuur Lien Van de Kelder verwelkomt de aankoop: “De overwinning van wijsheid, rede en vrede op onwetendheid, waanzin en oorlog: een boodschap die ook na eeuwen relevant blijft. Dit unieke huis van kunst en geschiedenis beheert wereldwijd een van de belangrijkste verzamelingen van Jordaens, en dit is nog maar eens een bewijs van de internationaal gerenommeerde expertise van de musea en kunstinstellingen in onze stad.”
Jacob Jordaens, De triomf van Minerva, ca. 1660-1665
