Pollock en Krasner, Rivera en Kahlo, O’Keeffe en Stieglitz, … het lijstje van kunstenaarskoppels is lang. Vaak gaan de verhalen over tumultueuze relaties en dramatische levenslopen, zelden over hoe de kunst van de ene de kunst van de andere beïnvloedt, of hoe twee kunstenaars samen, naast elkaar of tegen elkaar in, op artistiek vlak evolueren.
Speelt liefde daarin een rol? Zonder sentimenteel te willen klinken: ik hoop toch van wel. Zelfs als het beeld van de getormenteerde, in zichzelf geplooide kunstenaar zou kloppen — ze zijn alleszins zeldzamer dan men graag denkt — dan nog gaan kunstenaars allerminst gevoelloos door het leven. Ook zij leven met verlangens, conflicten, afhankelijkheden, zorg, jaloezie, tederheid, verlies en dagelijkse banaliteit. En al die dingen verdwijnen niet zodra men het atelier binnenstapt.
Maar wat is de rol van liefde dan precies wanneer beide delen van een koppel zich overgeven aan een kunstpraktijk? Is liefde dan een voedingsbodem, een hindernis, een spiegel, een gedeelde taal? Of net iets wat voortdurend onderhandeld moet worden tussen autonomie en nabijheid? Marie-Maxine Gieskens en Jonas Vansteenkiste trokken op onderzoek uit en brachten hun bevindingen samen in de tentoonstelling met de ronkende titel What’s Love Got to Do with It.
De tentoonstelling is opgebouwd rond de verhalen en werken van 25 Belgische en internationale kunstenaarskoppels. Waar het gelijknamige nummer van Tina Turner liefde presenteert als een secundaire emotie, gebruikt de expo die titel als een open vraag. Het is de bedoeling om om “te onderzoeken hoe liefde kan functioneren als een relationele en creatieve praktijk” Jonas en Marie-Maxine, “iets wat artistieke processen voedt, uitdaagt, onder druk zet of richting geeft.”
“Door persoonlijke ervaringen te verbinden met bredere maatschappelijke reflecties en de mens achter de maker centraal te stellen, nodigt de tentoonstelling bezoekers uit om stil te staan bij de rol van relaties en liefde binnen hun eigen leven en verbeelding,” vertellen de initiatiefnemers. Dat uitgangspunt maakt de tentoonstelling interessanter dan een klassieke verzameling kunstenaarsduo’s. Het gaat niet om het anekdotische plezier van weten wie met wie samenleefde, wie wie beïnvloedde of wie uiteindelijk overschaduwd werd door de ander. De vraag is subtieler: hoe laat een relatie sporen na in een artistieke praktijk? En omgekeerd: wat doet een artistieke praktijk met een relatie?
Precies in die wisselwerking ligt de kern van de tentoonstelling. Liefde die een abstract ideaal of romantische oplossing overstijgt. Een relatie kan ruimte geven, maar ook ruimte opeisen. Ze kan aanzetten tot samenwerking, maar evengoed tot afbakening. Ze kan een werk voeden, maar ook onder spanning zetten.
Van daaruit raakt What’s Love Got to Do with It aan vragen die zelden expliciet worden gesteld wanneer over kunstenaarschap wordt gesproken. Hoe behoud je een eigen stem binnen een gedeeld leven? Welke rol spelen gender, zorg en ouderschap in een artistiek bestaan? Hoe verhouden liefde, verlies en dagelijksheid zich tot de noodzaak om te blijven maken?
De basis van het project ligt in gesprekken met zestien kunstenaarskoppels die in België wonen en werken. Hun getuigenissen vormen de ruggengraat van de tentoonstelling en bepalen mee de thematische opbouw. Die hedendaagse stemmen worden in dialoog gebracht met iconische kunstenaarskoppels uit de twintigste en eenentwintigste eeuw. Zo ontstaat pluralistisch geheel van posities, ervaringen en praktijken.
Wat blijft hangen, is niet dat kunstenaarskoppels uitzonderlijker zouden zijn dan andere koppels. Integendeel. Net door de mens achter de maker zichtbaar te maken, haalt de tentoonstelling de kunst dichter bij het leven. Ze toont dat relaties niet buiten het werk staan, maar er op allerlei manieren doorheen lopen: als thema, als voorwaarde, als wrijving of als stille aanwezigheid.
De ambitie van What’s Love Got to Do with It reikt dus dus verder, door niet enkel het afgewerkte werk of het autonome gebaar te tonen, maar ook de afhankelijkheden, de zorg, de gesprekken en de gedeelde tijd die eraan voorafgaan. Misschien is dat uiteindelijk het antwoord: liefde heeft er niet altijd alles mee te maken, maar zelden helemaal niets.
© sfeerbeelden courtesy curatoren
What’s Love Got to Do with It gecureerd door Marie-Maxine Gieskens en Jonas Vansteenkiste loopt tot 16 juni op 3 locaties: cc de steiger Menen, kunstenhuis Harelbeke, ter posterie Roeselare. meer info : https://www.ccdesteiger.be/nl/event/whats-love-got-to-do-with-it
Artists: Anna Blume & Bernhard Blume | Muller Van Severen | Hilla Becher & Bernd Becher | Christo en Jeanne-Claude | Reniere&Depla | Jennifer Allora & Guillermo Calzadilla | Ann Veronica Janssens & Michel François | Julian Boom en Fleur Pierets | Marina Abramović & Ulay | Ane Vester & Dimitri Vangrunderbeek | Nadia Naveau & Nick Andrews | Kristien De Proost & Josse De Pauw | Lisse Declercq & Karl Philips | Sophie Doutreligne & Elise Debrock | Anyuta Wiazemsky Snauwaert & Kim Snauwaert | Berlinde De Bruyckere & Peter Buggenhout |
Evelien Gysen & Anton Cotteleer | Charlotte Lybeer & Barry Camps | Deveny Faruque & Gilles Dusong | Messieurs Delmotte & Johanna Van Overmeir | Sarah Neutkens & Alexander Deprez | Liesbeth Van Heuverswijn & Simon Verougstraete | Isabel Devos & Lieven Lefere | Ruth Vieren & Kasper Cornelus | Joke Raes & Thibo Moreels
