Het is maar weinig kunstenaars gegeven om honderden jaren later nog altijd de fascinatie van kunstliefhebbers aan te wakkeren. Rafaël behoort zonder twijfel tot dat selecte gezelschap. Meer nog dan zijn tijdgenoten Michelangelo of Leonardo da Vinci werd hij al tijdens zijn leven beschouwd als het summum van wat de kunst kon bereiken. Hoewel het idee van kunst sindsdien meermaals grondig is hertekend, blijft zijn vermogen om binnen de stijl van de hoogrenaissance verfijnde gevoelens subtiel en tastbaar over te brengen op de toeschouwer uitzonderlijk.
In zijn korte leven bouwde Rafaël een omvangrijk en veelzijdig oeuvre op, verspreid over musea en privécollecties in binnen- en buitenland. Een betekenisvol deel daarvan samenbrengen in één overzichtstentoonstelling is dan ook een onderneming van formaat. Toch is het The Metropolitan Museum of Art in New York daarin geslaagd met Raphael: Sublime Poetry, de eerste grote overzichtstentoonstelling rond Rafaël in de Verenigde Staten.
De tentoonstelling brengt meer dan 170 werken samen, waaronder schilderijen, tekeningen, tapijten en zelden getoonde stukken uit publieke en private collecties in Europa en de Verenigde Staten. Daarmee wil het museum niet alleen een beeld geven van Rafaëls technische beheersing, maar ook van de breedte van zijn artistieke ambities. Als schilder, ontwerper en architect wist hij in amper 37 levensjaren een positie te verwerven die eeuwenlang als maatstaf voor artistieke volmaaktheid zou gelden.
Het parcours volgt Rafaëls ontwikkeling van zijn jeugd in Urbino, via zijn vormende jaren in Florence, tot zijn productieve laatste decennium aan het pauselijke hof in Rome. Daarbij wordt ook aandacht besteed aan zijn intellectuele en culturele omgeving. Als zoon van een schilder en dichter stond Rafaël in nauw contact met schrijvers en denkers uit zijn tijd, wat mee verklaart waarom zijn werk een bijzondere combinatie van formele helderheid en poëtische gevoeligheid bezit.
Bijzondere aandacht gaat uit naar zijn verbeelding van vrouwen, van de intieme en tedere voorstellingen van de Madonna en het kind tot studies waarin het vrouwelijk naakt een nieuwe plaats krijgt binnen de westerse kunst. Ook recente wetenschappelijke inzichten, mogelijk gemaakt door hedendaagse beeldvormingstechnieken en restauratieonderzoek, maken deel uit van de tentoonstelling en werpen nieuw licht op zijn werkwijze en picturale keuzes.
Wie zich vooraf of achteraf verder in Rafaëls leven en werk wil verdiepen, kan ook kijken naar een korte YouTube-introductie die de kunstenaar en zijn betekenis helder situeert. Die video vormt een toegankelijke aanvulling op een tentoonstelling die vooral laat zien waarom Rafaël, vijf eeuwen later, nog steeds als een sleutelfiguur in de kunstgeschiedenis geldt.
De expo Raphael: Sublime Poetry loopt tot 28 juni 2026 in het MET, New York
- Renoir in Love, een onmisbare documentaire van ARTE - april 11, 2026
- Waarom de laatste werken van Matisse een bijzonder licht werpen op zijn oeuvre - april 9, 2026
- De sublieme poëzie van Rafaël in een ambitieus overzicht in het MET, New York - maart 27, 2026
