Posted By The ArtCouch

Er zijn kunstenaars zich toeleggen op het vangen van herinneringen. Het werk van Els Lesage is geen poging om de wereld te illustreren, maar een zacht en standvastig verzet tegen het verdwijnen. “Mijn werk vertrekt vanuit het verlangen om vast te houden aan de dingen,” zegt ze zelf. Alsof ze met iedere drukgang, met elke laag inkt, de contouren van vergankelijkheid nog even wil ophouden tegen het licht.

Dat verlangen is niet louter persoonlijk. Het is geworteld in een universeel besef dat alles voorbijgaat – mensen, huizen, gebruiken, zelfs patronen die ons dagelijks omringen. Wat ons rest zijn sporen: de afdruk van een handeling, de vage echo van een melodie, de herhaling van een motief dat telkens net iets verschoven terugkeert. Lesage tast dit domein af met grafische technieken, vooral zeefdruk en risoprint, omdat juist die methodes balanceren op de rand van het reproduceerbare en het unieke. Een druk kan eindeloos worden herhaald, en toch sluipt er telkens een afwijking binnen, een ‘fout’ die het werk zijn broosheid en warmte schenkt.

Frederik Van Laere ziet in haar werk een echo van de Alhambra-patronen, die voorbij de muren lijken te reiken: “Het zijn structuren die voorbijgaan aan de grenzen van de architectuur, waarvan je je kan inbeelden dat ze al oneindig ver vóór de muren beginnen en er oneindig ver voorbij zullen doorlopen.” Ook bij Els is die gevoeligheid voor het eeuwige aanwezig, maar in een nederiger gedaante. Ze vindt haar patronen niet in Moorse paleizen, maar in het leegstaande huis van haar oma en tante, waar elk vertrek een ander motiefje behield: het rooster van faïences, het repetitieve behang, het krinkelende tapijt. Geen grootsheid, maar stille fluisteringen die de traagheid van de dagen begeleiden.

“Geen grote Alhambra-luister hier dus,” schrijft Van Laere, “maar stil fluisterende patronen die de traagheid van de dagen begeleiden. Ontroerende patronen ook, die het louter persoonlijke ontstijgen, omdat ze even goed bij mijn of jouw groot tante te vinden zijn.” In die herkenbaarheid schuilt precies de kracht van Lesage: het particuliere wordt universeel, het intieme wordt collectief.

Haar proces is er een van herhalen en herschikken, van uitproberen en falen. “Trial en error met transparante beelden van allerlei komaf,” aldus Van Laere, “waarbij ze de plastische mogelijkheden van een reprografisch toestel steeds verder oprekt, vormt eerder een voortdurend proces, een labo waarin maîtrise en accidentele verrassingen beelden opleveren.” Juist die onvoorspelbaarheid schenkt haar werk een muzikaliteit: een ritme dat zich herhaalt, maar waarin telkens een dissonant of improvisatie voor scherpte zorgt.

Het is geen toeval dat Lesage haar expo La Ritournelle doopte. Een ritournelle is een terugkerend wijsje, soms herkenbaar, soms net anders, maar steeds opnieuw aanwezig in de achtergrond van ons bestaan. “La Ritournelle,” schrijft Van Laere, “kan ook staan voor een geloof in een eeuwige cyclus, waarin personen, gebeurtenissen, vormen en alles wat dreigt voorbij te gaan, beslist ooit zullen terugkeren, lichtjes veranderd, voorbij een regenboog van printkleuren.”

En misschien is dat wat haar werk ons wil leren: dat we niet kunnen vasthouden aan het leven zoals het was, maar wel aan de ritmes die het heeft achtergelaten. In elke print, in elk detail, gloeit iets door van een melodie die we denken te herkennen. Een gefloten wijsje in de achtertuin, vermengd met de geur van confituur. Iets kleins, iets broos, dat ons eraan herinnert dat eindigheid en oneindigheid elkaar altijd raken.

La Ritournelle loopt van 28 september t.e.m. 26 oktober in de d’Hulsterzaal van Cultuurcentrum Gildhof. Klik hier voor alle info.